Index voor springen
De prestatie index voor springen is een wetenschappelijke schatting van de genetische aanleg die paarden vererven voor springprestaties. Deze index wordt berekend door het Center for Animal Breeding and Genetics (CABG) van de KU Leuven en is gebaseerd op zowel de eigen sportprestaties van een paard als die van zijn ouders en nakomelingen. Voor de berekeningen wordt gebruikgemaakt van een zeer grote hoeveelheid gegevens: meer dan één miljoen wedstrijdresultaten van KBRSF en bijna 400.000 resultaten van LRV, aangevuld met uitgebreide stamboomgegevens van ruim 120.000 paarden. Door deze combinatie ontstaat een nauwkeurig beeld van de erfelijke aanleg van elk paard.
De publicatie van de index vindt u hier terug.
Hoe wordt de springaanleg bepaald?
Om de aanleg voor springen te bepalen, worden de eindklasseringen van paarden in wedstrijden gecombineerd met de hoogte van de proef. Zowel rangschikking binnen een proef als het niveau van de hindernissen zijn dus belangrijk. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer vijftien procent van de verschillen in prestaties genetisch bepaald is, terwijl factoren zoals training, opfok, leeftijd, geslacht en vooral de ruiter een grote invloed uitoefenen. Doordat ruiters onderling sterk verschillen, wordt bij de berekening expliciet rekening gehouden met de ruiter die een paard rijdt. Zo kan de genetische aanleg van het paard op een zo eerlijk mogelijke manier worden ingeschat. De afstammings-informatie speelt eveneens een cruciale rol, omdat die corrigeert voor de kwaliteit van de merries waarmee een hengst gecombineerd wordt en voor de verwantschappen tussen dieren. Daardoor weerspiegelt de index de werkelijke genetische waarde van een hengst beter dan wanneer men enkel naar de prestaties van nakomelingen zou kijken.
Index en betrouwbaarheid
De prestatie index wordt uitgedrukt op een schaal waarbij het gemiddelde vastgesteld is op 100 en de meeste paarden (ongeveer zeventig procent) een waarde tussen 80 en 120 hebben. Een index boven de 120 duidt op een hogere dan gemiddelde genetische aanleg voor springen. De betrouwbaarheid van een index geeft aan hoe zeker deze schatting is en hangt af van het aantal gegevens van het paard zelf, zijn ouders en vooral zijn nakomelingen. Eén presterende nakomeling telt ongeveer even zwaar als drie eigen sportprestaties van de hengst. Zodra een hengst twintig of meer nakomelingen heeft die in de sport actief zijn, wordt zijn index voor het grootste deel bepaald door hun prestaties.
Uit de leeftijdsvergelijkingen blijkt dat jongere hengsten gemiddeld hogere indexen hebben dan oudere hengsten, wat wijst op succesvolle selectie binnen de populatie. Tegelijk ligt de betrouwbaarheid bij jonge hengsten lager, omdat er nog minder gegevens beschikbaar zijn. Naarmate een hengst ouder wordt en meer nakomelingen prestaties leveren, stijgt de betrouwbaarheid en wordt de index stabieler.
Interpretatie in de praktijk
Hoewel de index een voorspelling geeft van de erfelijke aanleg, kunnen de feitelijke sportprestaties van paarden hiervan afwijken. Training, management, ruiterinvloed en omgevingsfactoren bepalen mee hoe een paard presteert. De index moet daarom vooral gezien worden als een hulpmiddel voor fokkers, niet als een beoordeling van de sportcarrière van een individueel paard. Het is een instrument dat alle beschikbare informatie op een objectieve manier samenbrengt om verantwoorde fokbeslissingen te ondersteunen.
Gebruik van nationale data en publicatiecriteria
Voor de berekeningen worden momenteel uitsluitend Belgische wedstrijdresultaten gebruikt. Onderzoek toont aan dat indexen gebaseerd op deze nationale gegevens sterk overeenkomen met indexen waarin ook internationale resultaten zijn opgenomen. Daardoor volstaan de Belgische gegevens om een betrouwbare schatting te maken van de aanleg voor internationaal springen. Een hengst krijgt een officiële index wanneer de betrouwbaarheid minstens zeventig procent bedraagt. Niet BWP hengsten moeten bovendien minstens één nakomeling hebben met sportresultaten. Hengsten worden vervolgens ingedeeld in leeftijdscategorieën om vergelijkingen zo eerlijk mogelijk te maken.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd voor Paarden Punt Vlaanderen met steun van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij.
In Beeld
