Wat is het West Nijlvirus?
Het West Nijl virus circuleert van nature tussen wilde vogels en muggen, voornamelijk soorten uit het geslacht Culex (‘huismuggen’). Een mug die bloed zuigt bij een besmette vogel, kan het virus via een beet overdragen op andere dieren of op de mens.
Paarden en mensen zijn zogenaamde ‘eindgastheren’: ze kunnen wel besmet raken, maar geven het virus zelf niet verder door. Er is dus geen risico op overdracht van paard op paard, van paard op mens, of via gewoon contact. Alleen een muggenbeet kan het virus overbrengen.
Het virus heeft sinds 1999 toegeslagen in de USA. Het virus is ook al langer aanwezig in delen van Zuid- en Centraal-Europa en werd de voorbije jaren - mede door warmere en langere zomers - ook meer noordelijk vastgesteld, onder meer bij wilde vogels in België. Dat er nu ook een eerste besmetting bij een paard is vastgesteld, is voor experten dan ook geen volslagen verrassing, maar wel een goed moment om alert te zijn.
Hoe herken je het?
De meeste besmette paarden vertonen geen enkel symptoom.
Wordt een paard toch ziek, dan lijken de eerste klachten op een griepje:
- koorts
- verminderde eetlust
- lusteloosheid of sloomheid
Bij een deel van de zieke paarden (grootteorde 10%) kan het virus ook het zenuwstelsel aantasten. Let dan bijkomend op:
- spiertrillingen of spierzwakte
- wankelen, struikelen of een onvaste, slepende gang
- moeite met rechtstaan of verlammingsverschijnselen
De incubatietijd – zijnde de periode tussen besmetting en eventuele symptomen - bedraagt ongeveer 5 tot 15 dagen. Neurologische klachten kunnen ernstig en soms blijvend zijn; in de zwaarste gevallen kan een paard eraan overlijden of dient ingeslapen te worden. Vroege herkenning en opvolging maken dus wel degelijk een verschil.
Naar schatting worden 20% van de besmette mensen effectief ziek. Meestal veroorzaakt de besmetting slechts beperkte symptomen zoals koorts, hoofdpijn, overgevoeligheid en opgezette lymfeklieren. Na enkele dagen verdwijnen deze spontaan zonder blijvende gevolgen. In een beperkt aantal gevallen kan het echter leiden tot een hersen- of hersenvliesontsteking. Meestal gaat het hier om mensen met een verzwakt afweersysteem. Besmette paarden kunnen (mogelijk permanente) neurologische afwijkingen vertonen en sterven.
Omdat het virus via muggen wordt overgedragen, is muggenpreventie de belangrijkste hefboom:
- Vermijd stilstaand water rond stal en weide (omgekeerde emmers, oude banden, gietkannen…): dit zijn immers ideale broedplaatsen voor muggenlarven.
- Ververs het water in drinkbakken en -emmers regelmatig.
- Muggen zijn het actiefst tijdens de schemering (ochtend en avond). Overweeg om je paard op die momenten binnen te houden of gebruik een vliegendeken behandeld met insecticide.
- Goede stalhygiëne en voldoende ventilatie helpen mee om muggenpopulaties in en rond de stal te beperken.
Er bestaan daarnaast vaccins tegen het West Nijl virus voor paarden. Of vaccinatie voor jouw paard aangewezen is, hangt af van verschillende factoren zoals regio, leeftijd, gezondheidstoestand en gebruik van je paard. Bespreek dit gewoon met je dierenarts: die is het best geplaatst om samen met jou een afweging te maken die bij je paard en situatie past.